Tijdens een verkiezingsdebat stelde De Groot: “Iedereen zal een bijdrage moeten leveren om die natuur beter te maken. Dan gaat het over de industrie, dan gaat het over de huishoudens. Dat gaat ook allemaal gebeuren. En natuurlijk als er honden zijn, en ook katten, want die willen ook wel eens flink huishouden in de natuur. Daar zul je met elkaar ook naar moeten kijken. Want het is iets wat we met elkaar doen en uiteindelijk doen we het voor ons zelf.”

De opmerking van De Groot kon rekenen op stevige hoon van de PVV. Zo stelde Alexander Kops dat “D66 knettergek is geworden”. “We weten allemaal dat D66 totaal van het padje af is, maar wat ik nu toch hoor. De heer De Groot heeft het letterlijk over katten en honden. Dus D66 wil van de boeren af, vanwege de uitstoot, de veestapel moet gehalveerd worden. Nu hoor ik D66 zelfs zeggen dat de katten en de honden eraan moeten geloven.” Waar eindigt dit?

D66 is helemaal knettergek geworden. pic.twitter.com/nWJnktLp7C

— Bente Zwaan – Ex-Professioneel trollenhunter. (@ZwaanBente) March 23, 2023

Het bericht D66 niet tevreden na halveren veestapel: “Honden en katten vervuilen ook” verscheen eerst op Café Weltschmerz.

‘Voor de Amsterdamse luchthaven Schiphol gaat het om „een aantal veehouders” in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. Voor Lelystad Airport betreft het „een klein aantal veehouders” rond het Naardermeer en op de Veluwe. Voor Lelystad zijn het er „,minder dan tien”, aldus de woordvoerder.’ Zo meldt NRC vandaag.

Vooraan

Er is een levendige emissiehandel ontstaan, zoals dat al veel langer voor CO2 geldt. Wat de een teveel doet, kan een ander compenseren. En wat hier de limiet overschrijdt, wordt elders opgelost. Die dynamiek is omstreden, want schiet het doel voorbij, kan men beweren.

In dit geval is er meer aan de hand: de  overheid wil op de eerste rij zitten wanneer het gaat om de uitkoop van boeren. Wanneer bedrijven ‘aan de haal gaan’ met emissierechten, verliest het de regie op de ruimtelijke ordening.

Het bericht Schiphol Group koopt boeren uit verscheen eerst op Café Weltschmerz.

Het bericht Brussel legt nieuwe regels op: slaan boerenprotesten over naar Duitsland? verscheen eerst op Café Weltschmerz.

Wie ontkomt er aan een bezoek aan de supermarkt, de plek waar het instinct het al snel overneemt van het gezond verstand? Daar waar het gevecht geleverd wordt tussen het oerbrein op zoek naar vet en koolhydraten aan de ene kant, en gedachten over gezondheid, uitgebuite producenten en de portemonnee aan de andere. Marketeers genieten ervan, en gaan op zoek naar de zwakke plek in de verdediging.

Wildgroei

Met keurmerken onder andere. Tussen duizenden pakjes boter, chips, pasta en bierflesjes lokken ze de klant met labels die de keuze makkelijker moeten maken. Onderhand is het keurmerk aan inflatie onderhevig: er zijn er tientallen. Het deed Milieudefensie besluiten een top 12 van de duurzame categorie samen te stellen en het Voedingscentrum – dat de Nederlandse bevolking nog steeds margarine, ontbijtrepen en frisdrank zonder suiker aanbeveelt- deed hetzelfde.

Supermarkten doen graag mee. Want ja, een sticker met een blauw of groen vinkje en de tekst ‘bewuste keuze’ of ‘gezondere keuze’ ziet er vertrouwenwekkend uit. Dat er daaronder dan ‘binnen deze productgroep’ bijstaat, valt minder mensen op. ‘Minder ongezond’, of ‘ongezond met andere productvervangers’ dekt de lading wellicht beter.

Beter voor wie?

De bovengenoemde aanbevelingen werden op last van de overheid geschrapt, maar verkopers zijn niet voor een gat te vangen. De Albert Heijn doet graag mee aan de keurmerkenhausse. Maar hoe biologisch is het biologische huismerk? Van der Keuken schrijft over de nieuwe verkooptruc van de AH: ‘Het is een groen rondje (de aarde?) waaruit gras en bloemen groeien. Verder zien we een koe (of een ander dier, als dat in dode vorm in de verpakking zit) grazen en een boer die op zijn hooivork leunt. In de lucht vliegen vogels. Een idyllisch tafereel. Zo wil je het platteland en zo wil je voedsel dat daarvandaan komt. In het rondje staat de tekst ‘beter voor koe, natuur en boer.’

Dat de boer allang niet meer tevreden op zijn hooivork leunt, is de laatste maanden wel duidelijk geworden. Wellicht was het voor de grootgrutter juist daarom tijd voor een tegenzet om de groeiende argwaan achter het winkelkarretje de kop in te drukken.

Genadeloos

Er zijn maar weinig mensen die niet vatbaar zijn voor marketing; de psychologie van de mens is kwetsbaar en marketeers zijn genadeloos. Edward Bernays wist dat, Naomi ‘No Logo’ Klein constateerde het rond de eeuwwisseling, en Big Tech bestookt haar gebruikers dagelijks met de meest geraffineerde manipulatietechnieken. ‘Het gaat bedrijven immers niet om werkelijke verbetering van producten, maar om de beleving ervan,’ zoals Van der Keuken al jaren probeert uit te leggen.

Eten als je oma

De echt bewuste consument echter vermijdt de supermarkt waar mogelijk en koopt direct bij de (eventueel biologische) boer of, wanneer dat niet mogelijk is, op de markt. Sluit zich aan bij een collectief dat gezamenlijk inkoopt en de tussenhandel overslaat. Of gaat terug naar het credo van voedseljournalist Michael Pollan: ‘Vergeet het gemodificeerd zetmeel, mononatriumglutamaat (de beruchte E621) en al die andere ingrediënten waar men zich geen voorstelling van kan maken. Ga terug naar de basis en eet wat je grootmoeder zou eten.’ Echt eten, pure voeding zonder gebakken lucht.

Het bericht Beter voor de boer? Albert Heijn verleidt consument met groene labels verscheen eerst op Café Weltschmerz.

Met het oog op de boerenprotesten van de afgelopen weken kan het geen kwaad wat meer informatie in te winnen over wie de boeren nu eigenlijk zijn en wat ze voor wie produceren. Per slot van rekening zijn er maar weinig mensen die ooit een koe gemolken hebben.

Spotlights

De spotlights stonden al op Nederland gericht vanwege de boerenprotesten. Media zoals Rebel News besteedden er veel aandacht aan en juriste Eva Vlaardingerbroek mocht haar commentaar geven bij Fox News. Zo’n beetje alles wat de voormalige president Donald Trump zegt, wordt verspreid via reguliere kanalen en social media. Dat hij zijn steun uitsprak voor de protesterende boeren onderstreepte de positie van de sector nogmaals.

Misverstand

Dat doet wat met de gasten van Spraakmakers, een programma over media en mediaverslaggeving. Ook Ward Wijndelts, hoofdredacteur van Vrij Nederland, keek op van de woorden van Trump over of all places Nederland. Maar Nederland is “de grootste exporteur van landbouwproducten, geloof ik…” stelde vaste gast en theatermaker Elfie Tromp.

Wijndelts: “Nou, doorvoerhaven… Het is een groot misverstand dat we het zelf allemaal zouden maken. We importeren het, doen er een laagje gif overheen en exporteren het dan weer…”

Vervolgens bracht hij het onderwerp op de Overton window en de volgens hem valse afspiegeling van meningen en standpunten in de media (denk aan degene met het minderheidsstandpunt over klimaat die in een talkshow tegenover een klimaatactivist wordt gezet- met dramatische gevolgen volgens de hoofdredacteur) maar dat terzijde. Op Twitter gaat hij echter verder in op het misverstand dat ‘Nederland de wereld voedt.’ Want Elfie Tromp is niet de enige met een ‘geloof’ dat zich verspreidt via echokamers.

Nederlandse makelij

Wijndelts bespreekt de kwestie met behulp van data van de FAO, de Food and Agriculture Organization of the United Nations. ‘Over Nederland als landbouwexporteur: die mooie tweede positie wereldwijd komt tot stand door landbouwproducten *uit het buitenland te importeren*, (flink) te bewerken en weer te exporteren onder de noemer “Nederlandse makelij”.’

Qua melk en aardappels doet Nederland nog aardig mee, maar het voedt niet bepaald de wereld: ‘Alles bij elkaar opgeteld komen we op een netto 0,3 procent van de wereldproductie.’

Vanmorgen vertelde ik bij Spraakmakers op Radio 1 dat de Nederlandse landbouwproductie op wereldschaal nauwelijks iets voorstelt. Dan krijg je reacties met als strekking “Nederland is de tweede landbouwexporteur ter wereld” en “Nederland voedt de wereld”. Daarom wat uitleg. (1/7)

— Ward Wijndelts (@wijndelts) July 26, 2022

Zuivere discussie

‘Dus de boeren hebben eigenlijk niets te klagen?’ Nee, dat is niet de strekking van het verhaal. Het is evident dat boeren moeten inleveren. Wie wil beoordelen of dat rechtvaardig is, zal alles in beschouwing moeten nemen. Dat ‘Nederland de wereld voedt’ is wellicht geen zuiver argument. Dat Nederlandse boeren Nederland voeden, is daarentegen van groter belang.

Dat het stikstofbeleid geen hout snijdt, daar valt wat voor te zeggen. Dat het eerder regeringsbeleid tegenspreekt, net zo goed. Ook het ‘spirituele argument’ van een band tussen bevolking en haar grond, kan op tafel worden gelegd. De suggestie dat de boerenprotesten onderdeel zijn van een grote rechts-extremistische beweging (waar de media via het mechanisme van Overton volgens Wijndelts debet aan zijn), is wellicht zeer overtrokken. Maar het gebruik van pesticiden en kunstmest is niet per se gunstig voor de bodemkwaliteit en het grondwater. En de boer die uit de EU wil, zal ook moeten kijken naar de Europese landbouwsubsidies. Voor zolang die nog gehandhaafd worden uiteraard…

Kortom: er valt genoeg te zeggen over de (benarde) positie van de boeren in het land, en iedereen mag daarbij de Nederlandse vlag omkeren, maar laten we bij de feiten blijven. Wat dat betreft is de bijdrage van Wijndelts een welkome aanvulling.

Het bericht Wat zijn de feiten? “Importeren, een laagje gif eroverheen en exporteren” verscheen eerst op Café Weltschmerz.

De Britse regering heeft details aangekondigd van een nieuw Lump Sum Exit Scheme, die boeren zal ‘steunen’ die de industrie willen verlaten. Dit volgt op de aankondiging van het ‘Agricultural Transition Plan’ vorig jaar, dat boeren wil belonen voor hun ‘duurzamer handelen’. Boeren werden destijds ook aangespoord om duurzamer te worden als ze willen blijven werken, wat in maart dit jaar opnieuw werd benadrukt door de het ‘Sustainable Farming Incentive’.

The decision to retire or exit the farming industry can be extremely difficult.

But we’re here to help.

The voluntary Lump Sum Exit Scheme is open for applications.

Those who wish to leave can now so do in a managed way.

Find out more 👉 https://t.co/MN3opWnqg6 pic.twitter.com/tzcnigSkOu

— Defra UK (@DefraGovUK) April 12, 2022

Milieusecretaris George Eustice is van mening dat veel oudere Britse boeren weigeren de landbouwsector onder groenere voorwaarden te exploiteren of ‘milieuvriendelijkere methoden’ te gebruiken. Op de Oxford Farming Conference eerder dit jaar zei hij dat veel van deze oudere boeren “verandering in de weg stonden”. Hij voegde eraan toe dat een “fris perspectief een wereld van verschil kan maken.” “Nieuwkomers zijn de levensader van elke levendige industrie en landbouw is geen uitzondering.”

Boeren kunnen zich vanaf april aanmelden en de aanvragen lopen tot september, waarbij boeren een ‘uitstapbetaling’ ontvangen die vereist is om hun subsidierechten in te leveren en hun land te verhuren of te verkopen, of hun pacht op te geven. Om, volgens Eustice, ‘kansen te creëren voor nieuwkomers en boeren die hun bedrijven willen uitbreiden’.

Een woordvoerder van het Department for Environment, Food and Rural Affairs (Defra), vertelde BBC: “Er zijn aanwijzingen dat boeren die de landbouw willen verlaten, het moeilijk kunnen vinden om kapitaal te genereren om dit te doen. “Dus een forfaitaire betaling zou kunnen bijdragen aan de kosten van verhuizen naar een nieuwe locatie of verhuizen naar een alternatieve sector.”

De regering zal de betaling baseren op de gemiddelde rechtstreekse betalingen aan de landbouwer voor de jaren 2019-2021 Basisbetalingsregeling. De afdeling zal dit referentiecijfer beperken tot £42.500 en dit vermenigvuldigen met 2,35 om het forfaitaire bedrag te berekenen. Dit betekent dat boeren tot ongeveer £100.000 kunnen ontvangen.

Bijna vier op de tien Britse boeren zijn ouder dan 65 jaar, met een gemiddelde leeftijd van 59 jaar.

Onder het huidige systeem ontvangt een Britse boer gemiddeld £21.000 per jaar. Boeren die ervoor kiezen met pensioen te gaan in ruil voor het geldbedrag, zullen hun rechten moeten inleveren. Van hen wordt verwacht dat ze ofwel hun land verhuren of verkopen, ofwel hun pacht inleveren.

Het bericht Britse regering betaalt boeren tot 100.000 pond om met pensioen te gaan: “Oudere boeren staan verandering in de weg” verscheen eerst op Café Weltschmerz.

De boerenprotesten bepalen de laatste weken het nieuws in de Nederlandse media. Sterker nog: ook buitenlandse media laten steeds meer zien van het landbouwverzet. Iedereen heeft een bepaald beeld van de boerenprotesten van de laatste weken in Nederland. De een ziet de boeren als drammers. Als terroristen zelfs. Mensen die zich niet willen neerleggen bij beleid ‘dat nu eenmaal samen zo is gemaakt.’ Afspraken waar ze zich al jarenlang op hadden kunnen voorbereiden maar niet kunnen accepteren.

Kortom, de beroepsgroep gebruikt buitenproportionele middelen om zich te verzetten tegen iets wat ‘in ons aller belang’ is: een beter milieu, schonere lucht, dempende klimaatmaatregelen. Het blokkeren van distributiecentra, blokkeren van wegen en ‘aanbellen’ bij ministers is absoluut niet goed te praten, menen tegenstanders van de boerenacties.

Vrijheidsstrijders

Anderen zien de boeren als vrijheidsstrijders. Als mensen die niet alleen voor hun eigen belang opkomen, maar zich opofferen voor dat van de Nederlandse burger in het algemeen. Die elke dag in touw zijn om de Nederlander te voeden. De boeren geven bovendien een signaal af: de overheid mag zich niet zo verregaand bemoeien met de ondernemingen en bedrijvigheid van haar burgers. Laat staan dingen (lees: grond) zomaar ‘afpakken’.

Spirituele Dimensie

In het geval van de boeren gaat het om mensen die generaties lang (in familieverband) hun bedrijf en bezit hebben opgebouwd door hard werken. Zeven dagen per week, van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Ze hebben zich met overgave gestort op iets wat meer was dan slechts hun werk: ze hebben zich (generaties lang) gegeven voor hun land.

“Een band opgebouwd met de geschiedenis en de grond van hun land,” zoals FVD-politicus Thierry Baudet aangeeft (zie het onderstaande filmpje, na een minuut of vijf). Hij ziet daarmee een “diepere, wellicht spirituele reden” die achter het boerenbeleid zit. Het resoneert met wat niet alleen de partijleider maar ook partijgenoten zoals Freek Jansen vaker uiten: “Het gaat over het loskoppelen van een volk met het land waar ze wonen.”

Vrijheidsstrijders

Het nuchtere en stugge verzet dat Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging symboliseert, krijgt daarmee een extra dimensie. Tel daarbij op de ‘agenda achter de agenda’ die Baudet naar voren haalt, en de boeren worden bijkans heilige vrijheidsstrijders.

Een groep inwoners die als een van de weinigen in Nederland nog echt verbonden is met de grond, een band heeft met zijn omgeving, en weet welke handen Nederland gemaakt hebben tot wat het is. Een rijk en trots land dat de nek omgedraaid dreigt te worden door transnationale krachten. Met een regering die haar werk eerder lijkt uit te voeren in opdracht van het World Economic Forum (WEF) dan voor haar eigen burgers.

Van onderop

Van onderop organiseerden de boeren een verzet tegen de overheid die zich bovenaf allang ontdaan heeft van democratische principes en het belang van ‘de gewone man.’ De boeren weten wat er op het spel staat en strijden niet alleen voor zichzelf, maar voor volk en vaderland. Het filmpje dat onder meer door journaliste Marianne Zwagerman gedeeld wordt, spreekt wat dat betreft boekdelen.

Zelfs bij de meest gezagsgetrouwe boer in mijn dorp wappert nu het Blauw Wit Rood van #NederlandInNood

Ik geloof dat dit de winnende actie wordt. #BlauwWitRood pic.twitter.com/N4J61Dgrnm

— Marianne Zwagerman 💟☮️ (@mariannezw) July 11, 2022

Grijstinten

Maar er zitten nog wat grijstinten tussen het label van terrorist en heroïsche vrijheidsstrijder. De meerderheid van de boeren in Nederland bestaat niet uit families die geheel autonoom hun koeien dagelijks melken en hun eigen boontjes doppen. Ze zijn (tegen wil en dank) afhankelijk van overheidssubsidies en grote agronomische bedrijven.

De meerderheid van hen boert grootschalig met behulp van tonnen chemische kunstmest. Ze volgen in grote getale een vorm van intensieve landbouw en veeteelt die door de universiteit van Wageningen gepromoot wordt en gefinancierd door de Rabobank. (Niet dat een radicale switch naar het tegendeel overigens de oplossing is, dat bewijst het landbouwbeleid in Sri Lanka, waar het gebruik van chemische kunstmest werd verboden.)

Het boeren gaat dus ook gewoon om geld en ondernemers die met handen en voeten gebonden zijn aan, of meedraaien in een ‘complex van megabedrijven en landbouwvriendelijke politici,’ zoals Tom-Jan Meeus het een paar weken geleden noemde.

Belangen

Dezelfde politiek commentator beschreef in een stuk hoe politici en megabedrijven elkaar weten te vinden en de boerensector er alles aan gelegen is een imago van groen en diervriendelijk naar voren te brengen. Zuivelbedrijf A-ware, veevoedergigant De Heus en de kalvermesterij VanDrie Group hebben met een miljardenomzet en miljoenenwinsten veel armslag om de publieke opinie te beïnvloeden. Ze steunden de website Agri Facts bijvoorbeeld jarenlang met honderdduizenden euro’s.

De belangen zijn groot. Nu.nl zette het simpel uiteen: ‘Als boeren minder dieren gaan houden, betekent dat minder veevoer, minder stallen, minder melk. En dat betekent minder omzet.’ De boerenprotesten zijn ook in het belang van de grote industrie . Veevoergigant ForFarmers, AgriFrim en de genoemde VanDrie Group ondersteunden de eerdere demonstraties in Stroe, meldde het ANP begin juli.

Loyaliteit

De belangen van deze megabedrijven vallen in dit geval samen met die van de boerenstand, maar dat wil niet zeggen dat ze er altijd zullen zijn voor hun afnemers. Als de mogelijkheid zich aandient, zullen ze kijken wat de nationale overheid hen te bieden heeft.

Heeft de Rabobank een uitgekiend financieringsplan bedacht voor de afname van veevoer, dan valt daar over te praten. Biedt de EU kansen om de winst te maximaliseren, dan staan ze daar waarschijnlijk ook voor open. En mocht het WEF een voor hen gunstig plan uitrollen, dan is een ticket naar Davos wellicht ook al snel geboekt.

Bovenstaande is echter geen reden tot cynisme. Het is een toevoeging aan het boerenvraagstuk. Dat raakt aan het thema van land en grondbewerking, voeding, zelfvoorziening versus (voedsel)afhankelijkheid en natuur versus wonen. Het is een uitdaging en uitnodiging om het gehele boerenvraagstuk verder in detail en van alle kanten te bekijken. Pas dan komt er een echt duurzame oplossing in zicht.

Het bericht Wie zitten er achter boerenverzet: landbouwindustrie of vrijheidsstrijders? verscheen eerst op Café Weltschmerz.