Verkiezingen Nicaragua: “We zitten opgescheept met een dictator en dat is helemaal onze eigen schuld”

Verkiezingen Nicaragua: “We zitten opgescheept met een dictator en dat is helemaal onze eigen schuld”

Daniel Ortega heeft de verkiezingen gewonnen in Nicaragua. Dat is voor niemand een verrassing: in de afgelopen vijftien jaar heeft hij zijn macht verstevigd en oppositie onschadelijk gemaakt. Na het tellen van de helft van de stemmen riep Ortega maandagnacht de overwinning uit. Zijn partij FSLN won driekwart van de stemmen.
De kiesraad rapporteerde een opkomst van 65 procent, ‘een niveau dat niet is waargenomen in rustige stemlokalen op zondag,’ meldt het NRC. ‘Open Ballot Boxes, een oppositie-initiatief om de verkiezingen te volgen, meldde dat zijn meer dan 1.450 waarnemers in het land de gemiddelde opkomst hebben geraamd op ongeveer 18 procent. Verkiezingswaarnemers van de EU en de Organisatie van Amerikaanse Landen zijn door het bewind geweerd, en ook journalisten mochten het land niet in.’
De verkiezingen worden bijna nergens serieus genomen. Joe Biden, president van de Verenigde Staten, noemde de verkiezingen een ’theaterverkiezing: niet vrij, noch eerlijk en zeker niet democratisch.”Jose Miguel Vivanco, hoofd van de divisie Noord-, Midden- en Zuid-Amerika van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, noemde de verkiezingen op Twitter ‘een farce.’

De president van Nicaragua zal niet anders hebben verwacht: zijn enige vrienden op het wereldtoneel zijn president Vladimir Poetin van Rusland, de Venezolaanse president Nicolás Maduro van Venezuela en Miguel Diaz-Canel van Cuba. Af en toe haalt hij de banden aan met Iran.
De verkiezingen worden internationaal veroordeeld, omdat er van oppositie geen sprake is. De partijen die naast de FSLN (Frente Sandinista de Liberación Nacional, het Sandinistische bevrijdingsfront, naar de vrijheidsstrijder Sandino red.) op het stembiljet stonden worden algemeen beschouwd als Ortega-gezind. Zij vormen geen bedreiging, voeren geen of nauwelijks campagne en stemmen mee in het parlement wanneer dat gevraagd wordt. Mensen in Nicaragua spreken al jaren van fraude bij de verkiezingen: stembiljetten raken kwijt, gegevens van overleden mensen duiken op in de administratie en cijfers worden naar boven dan wel beneden afgerond. Voor een beter beeld van de politieke situatie is echter meer achtergrond nodig en dat volgt hieronder.

Revolutie
Ortega was de eerste president van Nicaragua na Anastazio Somoza, de familie die het land met behulp van de Verenigde Staten tientallen jaren in zijn greep hield. De machtsovername van 1979 kon rekenen op steun van ‘linkse mensen’ wereldwijd. In Nicaragua zou er na tientallen jaren van dictatuur gebouwd worden aan een socialistische samenleving.
De revolutie mislukte, Ortega deed in 1990 afstand van de hoogste politieke pos, om vervolgens in 2005 terug te keren als president. Sindsdien heeft hij de macht stukje bij beetje naar zich toe getrokken en ervoor gezorgd dat mensen in sleutelposities in de regering en in leger, politie en rechtspraak zo loyaal mogelijk aan hem zijn. Daar leek hij lange tijd mee weg te komen: natuurlijk was Ortega een ‘dinosaurus van de revolutie’, natuurlijk was er teveel corruptie, maar het kon erger. Er was vrede, en er was hoop.

Toen in april 2018 duizenden mensen de straat opgingen om te demonstreren tegen de regering, maakten de burgers echter kennis met een kant die velen nog niet gezien hadden. Leger en politie reageerde met kogels op de demonstranten, honderden mensen overleden en velen werden opgepakt. Wat volgde waren maanden van protest en onrust. Aan het eind van de rit doofde het protest en trok Ortega de teugels nog harder aan.
In de nasleep van de protesten vormde zich een oppositie. Na jaren waarin de burgers de FSLN in grote mate gedoogd hadden leek het moment rijp voor een politieke organisatie met kans van slagen: de populariteit van de oude leider was tot een dieptepunt gedaald. Na jaren van tegenwerking van politieke tegenstanders pakte Ortega dit jaar door zodat hij zonder zorgen kon beginnen aan zijn vierde opeenvolgende termijn: 40 oppositieleiders werden gevangen gezet, onder hen zeven potentiële presidentskandidaten.

Armoede
De stemmen voor het FSLN komen van verschillende groepen. Er zijn mensen die denken dat de partij zich zal inzetten ‘voor een sociaal, solidair en christelijk Nicaragua’ zoals de slagzin van de partij jarenlang luidde. “Hij doet nog iets aan de armoede, hij geeft om ons,” zegt Sabina Maradí. De vrouw van 35 woont in Altagracia op het Nicaraguaanse eiland Ometepe. Ze werkt op het land, helpt in het huishouden en heeft drie kinderen. Samen met haar ouders, zussen, broers, neefjes en nichtjes wonen ze naast elkaar op een boerenerf. De een runt een klein winkeltje en een ander is timmerman. Veel geld is er niet. De grote familie leeft vooral van de oogst van eigen land. Nicaragua is een van de armste landen op het Westelijk halfrond.
Ook in de stad is de armoede een groot probleem en daar weet de president de armen aan te spreken. Inmer Gonzalez werkt voor de overheid in de hoofdstad Managua. Ze is 45, heeft twee kinderen en zit na een lange dag werk in de schommelstoel. Om haar heen lopen kinderen en volwassenen heen en weer: Inmer woont zoals zovelen Nicaraguanen samen met anderen om de kosten te drukken. Ook zij heeft voor Ortega gestemd. Achter haar, tegen een achtergrond van afgebladderde witte muren, hangt een portret van Che Guevara en Hugo Chavez. “Vrijheidsstrijders, mensen die opkomen voor de armen, net als Ortega,” zegt ze.

Retoriek en cadeautjes
Het is deels retoriek waar de stemmers op Ortega voor vallen: de zakken rijst en andere cadeautjes die , vaak op strategische momenten, worden uitgedeeld zijn simpel maar effectief. Dat is echter niet alles: tot een paar jaar geleden steeg het bruto binnenlands product, werd een gedeelte van de bevolking uit de armoede getild en steeg de deelname van vrouwen aan de (formele) economie via het verstrekken van microkredieten en andere sociale programma’s. De belofte van sociale hervormingen en mobiliteit heeft hij daarmee gedeeltelijk waargemaakt.
Aan de andere kant hebben de grotere bedrijven het meest geprofiteerd van de ‘socialistische’ politiek. Zij zaten vanaf het moment dat Ortega in 2005 na lange afwezigheid weer aan de macht kwam, volop aan de onderhandelingstafel. Ondernemers en ambtenaren die zich niet actief inzetten voor het FSLN of zich zelfs kritisch opstelden, bleven achter. Sommigen zien de makken van het beleid, maar anderen geloven heilig in hun leider en zijn partij, die door het opknappen van een speeltuin, een gratis concert of een sociaal programma voor (probleem)jongeren de sympathie van sommige burgers weet te winnen.

Angst
Een deel van de stemmers deed dat niet uit overtuiging maar vanuit angst en onder druk. Hoe groter de onvrede de laatste jaren werd, hoe meer mensen zoals onderwijzers, belastingambtenaren en ziekenhuispersoneel werden aangespoord zich in te zetten voor de partij. Op straffe van ontslag deden duizenden mensen in overheidsdienst de laatste jaren mee aan ‘solidariteitsdemonstraties’ om hun steun te betuigen aan de president en zijn vrouw (Rosario Murillo, tevens vice-president). De speciale t-shirts (met daarop teksten zoals ‘solidariteit gaat door’) waar de mensen in lopen, moeten de demonstranten in veel gevallen wel zelf betalen.
Op de dag van de verkiezingen stemt iedere burger officieel anoniem, maar in de praktijk wordt er op de stemlocaties goed gekeken naar wie welke stem heeft uitgebracht. Een stem op de verkeerde partij kan consequenties hebben: een arbeidsplek staat plotseling op losse schroeven of een vergunning wordt ingetrokken.

Kikker
Marlon Chavez is van de generatie van de revolutie van ’79, het jaar dat er na tientallen jaren een eind kwam aan het bewind van de Somoza’s. Hij vocht zoals zovelen van zijn generatie voor een beter Nicaragua: eerst tegen het Somoza-regime en later tegen de Contra’s, de militaire eenheden die werden getraind door de de Verenigde Staten. Het ging hem goed: hij werkte voor verschillende NGO’s op hoge posities en stemde altijd op de Sandinistische Partij.
Nu is hij niet gaan stemmen. “Wie stemt er nog? Met alle doden die zijn gevallen in 2018 is bij veel mensen het kwartje gevallen en de laatste hoop vervlogen. We wilden de socialistische droom niet opgeven, maar die is nu in ons gezicht uit elkaar gespat. Hij (Ortega, red.) kan blijven zeggen dat het de schuld is van het imperialisme, van de Grote Broer uit Noord-Amerika, maar die plaat is blijven hangen. We zitten opgescheept met een dictator die zijn eigen dynastie heeft gecreëerd, en dat hebben we alleen aan onszelf te danken.”
“Hoe het zo ver is gekomen? We hebben te lang gewacht. We zijn als een kikker een pan met water. Gooi je hem in een pan met kokend water, dan springt hij er zo uit. Maar stook je het vuur langzaam op, gaat de kikker zijn dood tegemoet.”

Exodus
Zijn dochter Eymalda heeft nog nooit gestemd. Ze is niet de enige, veel jonge mensen hebben het geloof in de politiek al lang verloren. “Niemand die ik ken heeft ooit gestemd. Als ze al kunnen stemmen, want bijna iedereen is de uitzichtloosheid ontvlucht.” De emigratie is de laatste jaren toegenomen. Iedereen heeft wel een vriend of famlielid in het buitenland: van de 6,5 miljoen Nicaraguanen leven er ongeveer 700.000 in het buitenland, met name in Costa Rica, de Verenigde Staten en Spanje.

Logo
Ons nieuws en interviews worden mogelijk gemaakt door onze leden. Help ons mee en word ook lid!
Word lid
Al vanaf €10 p/m
Reacties
Kruip aan de bar en klets mee over dit artikel en het dossier Nieuws.

Lees onze huisregels ook even. Wilt u ook meediscussiëren maar bent u nog geen lid? Meld u dan hier aan en geniet van alle voordelen.

Abonneer
Laat het weten als er
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
De nieuwsbrief met nieuws dat je nergens anders leest.