We kunnen ons voorstellen dat u het gemist heeft, want op social media had niemand het erover: tijdens Pauw & De Wit sprak D66-Kamerlid Hanneke van der Werf over het tekort aan Oekraïense luchtverdediging en opperde ze dat we “desnoods zelf maar op lanceerinstallaties gaan schieten”.
Het gesprek ging over de voortdurende Russische raket- en droneaanvallen op Oekraïne en het tekort aan Patriot-raketten. Volgens Van der Werf moet Europa minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten en Oekraïne beter in staat stellen zich te verdedigen.
Alleen maakte dat ene woordje ‘zelf’ van een bekend D66-standpunt plotseling een heel ander voorstel.
Van wapensteun naar directe betrokkenheid
Oekraïne langeafstandswapens leveren waarmee het Russische lanceerinstallaties kan uitschakelen is één politieke keuze. Nederlandse of andere Europese militairen rechtstreeks Russische doelen laten aanvallen is van een andere orde.
Dan gaat het niet langer alleen om militaire steun, maar om directe betrokkenheid bij een oorlog met een kernmacht. Een onderscheid dat je als buitenlandwoordvoerder wellicht liever vóór de uitzending scherp hebt dan erna.
De Russische ambassade in Nederland had de uitspraak inmiddels ook gezien en reageerde op X. “Roept Hanneke van der Werf (D66) op tot een directe oorlog met Rusland?”, vroeg de ambassade. Vervolgens: “Realiseert zij zich de fatale gevolgen voor Nederland?” Dat is uiteraard Russische diplomatie met de subtiliteit van een Iskander-raket, maar het illustreert wel hoe snel een ongelukkige formulering in een internationaal conflict een eigen leven kan gaan leiden.
Does Hanneke van der Werf (D66) call for a direct war with Russia? Does she realize the fatal consequences for the Netherlands?
pic.twitter.com/SBOubdj3Wd— Russian Embassy in NL🇷🇺🇳🇱 (@rusembassynl)
September 7, 2026
Van der Werf verduidelijkte vervolgens dat zij niet bedoelde dat Nederlandse militairen zelf Rusland moesten aanvallen. Oekraïne moest volgens haar juist de middelen krijgen om die lanceerinstallaties zelf uit te schakelen, bijvoorbeeld met langeafstandswapens.
Dat is een aanzienlijk minder explosief standpunt. En vooral een ander standpunt dan veel kijkers uit haar woorden opmaakten.
Eerst de douchemuntjes
De affaire past wonderwel in een rijtje recente D66-momenten waarbij de eerste boodschap na enige publieke verbazing toch wat extra handleiding bleek te vereisen.
Zo vertelde woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan eerder over douchemuntjes toen zij sprak over schaarste en verstandig omgaan met energie. Ze verwees daarbij naar haar militaire verleden, maar moest later verduidelijken dat het voorbeeld van de muntjes eigenlijk uit de campingwereld kwam.
De achterliggende boodschap was dat mensen zuinig moeten omgaan met beperkte voorzieningen. Wat bleef hangen was vooral het beeld van een overheid die burgers in tijden van energieschaarste alvast kennis laat maken met de charme van de campingdouche.
Daarna minister Van Veldhoven met de raamfolie
En toen was daar minister Stientje van Veldhoven (D66), die bij hoge energiekosten wees op isolerende raamfolie als praktische manier om de rekening wat te drukken. In haar voorbeeld konden studenten daarmee besparen en mogelijk zelfs wat geld overhouden voor een biertje op het terras.
Na jaren van torenhoge energielasten, klimaatplannen, subsidies, heffingen en miljardeninvesteringen klinkt vanuit Den Haag dus als koopkrachttip: plak wat folie tegen het raam.
Het is bijna gekmakend knullig. Niet omdat een individuele burger niets kan doen om zijn energieverbruik te verminderen, maar omdat zulke huis-tuin-en-keukenoplossingen worden gepresenteerd tegen de achtergrond van problemen die juist door jarenlang politiek beleid enorm zijn opgeblazen.
Van bouwmarkt naar slagveld
Zo wordt het repertoire langzaam breder.
Schaarste? Douchemuntjes. Hoge energierekening? Raamfolie. Te weinig luchtverdediging? Een formulering die even klinkt alsof Europa zelf Russische doelen moet aanvallen.
Waarna steevast wordt uitgelegd dat het natuurlijk nét anders bedoeld was.
Het uiteindelijke voorstel van Van der Werf verdient overigens een serieus debat. Moet Nederland Oekraïne wapens leveren waarmee doelen diep op Russisch grondgebied geraakt kunnen worden? Welke militaire voordelen levert dat op en welk escalatierisico accepteert Nederland daarmee?
Dat zijn wezenlijke vragen. Juist daarom is het misschien prettig als politici ze bespreken zonder eerst per ongeluk een rechtstreekse oorlog met Rusland als proefballonnetje los te laten.
De volgende D66-proefballon mag wat ons betreft weer gewoon over raamfolie gaan.
Gesprek
Reacties
Praat mee over deze bijdrage