Een bankrekening buiten de Europese Unie openen terwijl je in Europa woont? Vanaf volgend jaar kan dat een stuk ingewikkelder worden. Onder de nieuwe Europese bankenrichtlijn CRD VI krijgen banken van buiten de EU te maken met een opmerkelijke voorwaarde: willen zij bepaalde belangrijke bankdiensten aanbieden aan klanten die zich in de Europese Unie bevinden, dan moeten zij in principe een vergunninghoudend filiaal openen in het betreffende EU-land.
De regels gaan op 11 januari 2027 gelden en vloeien voort uit het nieuwe artikel 21c van Richtlijn 2024/1619.
Sparen buiten Europa wordt minder vanzelfsprekend
Het gaat niet om exotische financiële producten. De Europese regels raken juist de kernactiviteiten van een bank: het aannemen van deposito’s en ander terugbetaalbaar geld, het verstrekken van leningen en het afgeven van garanties en verplichtingen.
Een Amerikaanse, Britse, Zwitserse of Aziatische bank die deze diensten actief aan Europese klanten wil aanbieden, kan dat straks dus niet zomaar meer rechtstreeks vanuit het eigen land doen. Er moet een lokaal filiaal komen dat onder Europees toezicht staat. Zo’n filiaal krijgt bovendien niet automatisch een vrijbrief om vanuit één EU-land klanten in alle andere lidstaten te bedienen.
Voor grote internationale banken is dat misschien vooral extra papierwerk. Voor kleinere banken kan de rekensom eenvoudiger zijn: een compleet Europees filiaal optuigen voor een relatief klein aantal klanten, of die klanten gewoon niet meer aannemen.
Brussel heeft daarmee een nieuwe manier gevonden om de interne markt te beschermen: door het voor Europeanen moeilijker te maken daarbuiten te winkelen.
Niet je paspoort, maar waar je woont
Opvallend is dat de regeling niet draait om nationaliteit. De richtlijn spreekt over klanten die in de Europese Unie zijn gevestigd of zich daar bevinden. Een Nederlander die permanent buiten de EU woont, valt dus niet automatisch onder dezelfde situatie als een Nederlander die in Amsterdam woont. Omgekeerd kan iemand zonder Europees paspoort die binnen de EU woont wél geraakt worden.
De veelgehoorde samenvatting dat uitsluitend je fiscale woonplaats bepaalt of de regel geldt, is iets te kort door de bocht. De precieze toepassing hangt af van de nationale omzetting en interpretatie van begrippen als ‘established’ en ‘situated’.
Er zijn belangrijke uitzonderingen
Het is ook geen volledig verbod op buitenlandse bankrekeningen. Wanneer een klant volledig op eigen initiatief naar een bank buiten de EU stapt, geldt een uitzondering voor zogenoemde reverse solicitation. De buitenlandse bank mag die gevraagde dienst dan leveren zonder daarvoor speciaal een Europees filiaal te openen. Ze mag die uitzondering alleen niet gebruiken als achterdeurtje om vervolgens allerlei andere producten aan Europese klanten te verkopen.
Ook bestaande contracten die vóór 11 juli 2026 zijn afgesloten, worden door artikel 21c beschermd.
Financiële stabiliteit of financieel hekwerk?
De officiële reden is toezicht. Volgens de EU vallen buitenlandse bankfilialen momenteel onder sterk uiteenlopende nationale regels, waardoor toezichthouders onvoldoende zicht zouden hebben op mogelijke risico’s voor het financiële systeem. CRD VI moet daar één geharmoniseerd regime van maken.
Dat argument is verdedigbaar. Maar voor de burger ontstaat tegelijkertijd een bekend Europees patroon: onder het mom van bescherming wordt de ruimte om zelf buiten het Europese systeem zaken te doen weer iets smaller.
CRD VI is geen kapitaalcontrole en Brussel verbiedt niemand rechtstreeks een buitenlandse rekening. Maar wanneer buitenlandse banken moeten kiezen tussen kostbare Europese vergunningen en simpelweg geen Europese klanten meer aannemen, kan het praktische resultaat behoorlijk dicht in de buurt komen.
Wie dacht dat internetbankieren grenzen juist overbodig zou maken, heeft kennelijk buiten de Europese regelgever gerekend.
Gesprek
Reacties
Praat mee over deze bijdrage