Meta gaat maximaal 17,1 miljard dollar betalen om Amerikaanse rechtszaken te schikken over de manier waarop Facebook en Instagram jongeren aan hun scherm zouden hebben gekluisterd. Een opmerkelijk nieuw hoofdstuk voor Facebook, dat zelf al met een curieuze historische voetnoot begon: op 4 februari 2004, precies de dag waarop het sociale netwerk werd gelanceerd, stopte DARPA met LifeLog; een defensieproject dat was bedoeld om het dagelijks leven van de Amerikaanse bevolking digitaal vast te leggen en doorzoekbaar te maken.
Ruim twee decennia later draait de discussie niet meer alleen om hoeveel gegevens sociale media verzamelen, maar ook om hoe doelbewust ze onze aandacht vasthouden. Amerikaanse staten beschuldigden Meta ervan Facebook en Instagram zo te hebben ontworpen dat vooral kinderen moeilijk konden stoppen met scrollen. Meta ontkent schuld, maar stemt wel in met een opvallend lange lijst aan aanpassingen.
Ineens blijkt oneindig scrollen toch een einde te hebben
De zaak begon in 2023 met een coalitie van 29 Amerikaanse staten en groeide uiteindelijk uit tot een veel bredere schikking. De aanklagers beschuldigden Meta ervan jongeren met verslavende ontwerpkeuzes te lokken, vast te houden en tegelijkertijd de risico’s voor hun mentale gezondheid te bagatelliseren.
Voor gebruikers onder de achttien komt er onder meer een dagelijkse gebruikslimiet van twee uur. Na langdurig scrollen moeten pauzemomenten worden ingebouwd, ’s nachts worden de apps tussen middernacht en zes uur beperkt en tijdens schooluren verdwijnen vrijwel alle pushmeldingen. Ook worden zichtbare like-aantallen standaard verborgen, komen er strengere leeftijdscontroles en worden bepaalde extreme schoonheidsfilters aangepakt.
Lees die lijst nog eens rustig.
Dat zijn niet voornamelijk fouten die per ongeluk in de software zijn geslopen… Het zijn grotendeels functies en ontwerpkeuzes die jarenlang hielpen om gebruikers terug te laten komen. Eindeloos scrollen, notificaties en sociale waardering via likes bleken uitstekend voor de zogenaamde engagement. Nu er miljarden op het spel staan, blijkt er ineens toch een rempedaal op de machine te passen.
Reparatie zonder schuldbekentenis
Daarmee is overigens niet bewezen dat Meta iedere functie bewust heeft ontworpen om kinderen verslaafd te maken. Een schikking is geen schuldbekentenis en het bedrijf blijft volhouden dat het jarenlang in veiligheid voor jongeren heeft geïnvesteerd.
Maar de aanklacht raakt wel de kern van het verdienmodel van sociale media: aandacht.
Hoe langer iemand kijkt, scrolt, klikt en terugkomt, hoe meer gegevens er worden verzameld en hoe meer advertenties kunnen worden getoond. Een volwassen gebruiker die om twee uur ’s nachts gedachteloos door filmpjes bladert is commercieel interessant. Een veertienjarige die hetzelfde doet blijkbaar ook; totdat de procureurs-generaal zich ermee gaan bemoeien.
17 miljard klinkt erger dan het is
17,1 miljard dollar klinkt als een financiële kernbom. Tot je het naast Meta zelf legt.
Het bedrag wordt over tien jaar uitgesmeerd en een deel is bovendien afhankelijk van vergelijkbare maatregelen bij concurrenten. Meta draaide vorig jaar ongeveer 201 miljard dollar omzet. De schikking is daarmee aanzienlijk, maar nauwelijks een bedrag dat het verdienmodel op zijn grondvesten laat schudden.
En precies daar wordt het interessant.
Als een bedrijf jarenlang gigantische bedragen kan verdienen met een systeem dat maximale aandacht beloont en de uiteindelijke rekening voor de maatschappelijke schade gewoon als kostenpost kan worden ingeboekt, hoeveel verandert er dan werkelijk?
Kinderen krijgen straks een pauzemelding, een nachtmodus en minder notificaties. Meta krijgt een schikking zonder schuldbekentenis.
En de machine die uw aandacht omzet in advertentie-inkomsten? Die mag gewoon verder scrollen.
Gesprek
Reacties
Praat mee over deze bijdrage