“Shell stopt met olie,” zegt de CEO van Royal Dutch Shell. Hij krijgt bijval: “Tata Steel gaat helemaal over op klimaatneutraal staal produceren,” zegt de baas van de staalgigant uit Ijmuiden. Waarop de hoogste topman van het pensioenfonds ook overstag gaat: “ABP stopt met investeren in fossiele brandstoffen.” Dan is er geen houden meer aan: ING, FrieslandCampina en andere grote multinationals doen ook hun beloften.

Shell moet wel, zegt diens baas in het uitgebreide spotje (zie onder). Want “anders is er geen toekomst. Ook niet voor onze aandeelhouders.” De bijeenkomst van BV Nederland is uiteraard fictief. Immers: ‘Grote vervuilende bedrijven veranderen niet vanzelf. Teken voor een klimaatplicht.’ De wervingsactie is van Milieudefensie. Hieronder de uitgebreidere versie van de reclame die op tv en voorafgaand aan de video van de NPO te zien is.

Mindset

De kijker gaat het interview tussen de premier en Sven Kockelmann dus al in met een bepaalde mindset. Of in ieder geval is zijn gemoed gekleurd door de sympathieke Shell-man die op het punt staat “een heleboel boze aandeelhouders” te trotseren om zo de wereld te redden. Inclusief die schattige dochter van de notuliste – “Ze mag wel even hier komen zitten.”

Goed verteerbaar

De mediaconsument heeft het voorgerecht al opgediend gekregen: het bedrijfsleven moet haast maken met een Groene Agenda. NGO’s zullen ze de weg wijzen. Het hoofdgerecht volgde na de boodschap van Milieudefensie. Rutte sprak bij Op1 over “complexe vraagstukken” en stelde zonder blikken of blozen nogmaals: “Voorzitter Europese Raad, Voorzitter Europese Commissie, Secretaris-Generaal NAVO… dat zal ik niet worden.” Als docent geschiedenis op een middelbare school of iets dergelijks zou hij ongetwijfeld een grote maatschappelijke rol kunnen vervullen, dacht hij.

Tot die tijd is hij bezig “het land voor te bereiden op, laat ik het maar even dramatisch zeggen, 2030.” Ach, we moesten het als kijker maar niet groter maken dan het is, maar het was dan toch maar gezegd.

Stakeholders

En zo had de kijker het menu voor hij het wist al achter de kiezen. Civil Society, het bedrijfsleven en politiek kunnen, en móéten zelfs, de handen ineen slaan. Samen op weg naar een groene, inclusieve en rechtvaardige samenleving. Ook wel bekend als ‘stakeholder capitalism’ of ESG (environmental, social, governance). Vertaald naar marketingtermen: ‘love, peace and hapiness’ in een CO2-vrije wereld én ‘een goed belegde boterham’ verdienen.

Het World Economic Forum (WEF) is een groot promotor van het concept. Grote investeringsfondsen zijn ‘on board’ en de Wereldbank doet graag mee. Vele nationale overheden begeven zich middenin dit netwerk om zo “het land voor te bereiden op 2030.”

Redders

En zo ontstaat er een beeld van een wereld die op instorten staat, maar waarbij de redders gelukkig al klaar staan. Via rapporten, bijeenkomsten, verdragen en intentieverklaringen wordt de koers bepaald. Burgers en burgerbelangenverenigingen, volksvertegenwoordigers en financiële instellingen die gezamenlijk een hoger doel dienen. Alleen die egoïstische, onbeschaamd hebzuchtige, conservatieve fossielen van de oude wereld, die mannen die ons op de rand van de afgrond hebben gebracht… die moeten nog om.

Politiek voor politici

Of is daar nog het een en ander tegenin te brengen? Want moet de eerste zorg van de financiële en commerciële sector een sociale agenda zijn? Zijn zij er niet in de eerste plaats om werk en economische groei te genereren, of anderszins bij te dragen aan een comfortabeler leven voor velen, terwijl overheid en burgers (al dan niet via hun consumptiegedrag) een corrigerende rol kunnen spelen?

Nu wetgeving en publiek beleid samen met de grootste financiële krachten ter wereld steeds meer gezamenlijk optrekken, en niet meer duidelijk is waar de ene sector overgaat in de ander, valt er voor de burger niets meer te kiezen. Dat pakt desastreus uit voor een gezonde economie, meent Vivek Ramaswamy.

Doelend op BlackRock, een van ’s werelds grootste investeringsfondsen die geld in beheer heeft van onder andere pensioenfondsen: “Ze  gebruiken andermans geld om een politieke agenda door te voeren, een agenda waar de geldschieters het niet mee eens zijn.” De investeerder en auteur van onder andere ‘Woke, Inc.- Inside corporate America’s social justice scam’ vertelt: “Bedrijven moeten de politiek overlaten aan politici.”

Ouderwets inhalig

Het staat iedereen vrij om te walgen van mannen in pak in bestuurskamers. Ze te zien als inhalige, rücksichtslose mensen die ten koste van mens en milieu streven naar winstmaximalisatie. Witteboordencriminelen, schurken met een stropdas. Maar de overheid kan grenzen aangeven en handhaven. Burgers kunnen zich verenigen in actiegroepen, petities opstellen en hun stem laten horen.

Dán ligt er een stelsel dat richting rechtvaardigheid, billijkheid en duurzaamheid gaat. Laten de CEO’s van Shell, Rabobank en andere giganten zich vooral richten op hun aandeelhouders en de jaarcijfers. Niet op Agenda 2030. Dat houdt het in ieder geval overzichtelijk. Laat ze vooral ouderwets ‘slecht en gierig’ zijn.

Als de samenleving daaromheen dan oog heeft voor hoe ze botsende belangen zo goed en democratisch mogelijk in goede banen kan leiden, en belangenverstrengeling juist voorkomt, dán kan er een systeem komen dat ieder mens ten goed komt. Maar dan moet wellicht eerst de tv uit…

*Maak Grijs Groener

*Niet iedere keer wordt het vraaggesprek tussen Kockelmann en Rutte voorafgegaan door de boodschap van Milieudefensie. Andere keren verschenen advertenties van het Rode Kruis, Unicef en de campagne Maak Grijs Groener.

Die laatste is niet bekend? Het is een initiatief van de Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel en Life IP All4Biodiversity. De EU is van de partij, en het programma van Natura 2000 speelt een prominente rol. Wat wil dat nu allemaal zeggen? Het is slecht gesteld met de biodiversiteit in Nederland. Wanneer natuurorganisaties, boeren en bedrijven het land nu eens helemaal zouden ‘herschikken’ dan is in, u raadt het al, 2030 de biodiversiteit weer hersteld.

Het bericht Dit is hoe de tv-kijker warm wordt gemaakt voor Agenda 2030 verscheen eerst op Café Weltschmerz.

In het radioprogramma ‘Zakendoen met’ van BNR Nieuwsradio mocht de directeur van ‘de Rabo Carbon Bank’ haar plannen voor CO2-reductie uiteenzetten. CO2-emissies staan al in de jaarboeken van menig bedrijf en land maar individuele burgers waren tot dusver nog buiten schot. Daar mag wat Baarsma betreft een eind aan komen. Haar uitspraken over gelimiteerde CO2-uitstootrechten per huishouden schoten veel mensen in het verkeerde keelgat, om meerdere redenen.

Privacy

Veel mensen vallen over een CO2-limiet. Nog afgezien van de vraag of een CO2-beleid noodzakelijk is om een daadwerkelijk dramatische klimaatverandering af te wenden, zien velen de individuele restricties als een beperking van (consumptieve) vrijheden. Een dergelijk budget zou bovendien gepaard gaan met een verregaande monitoring van het dagelijkse doen en laten van de burger. ‘We should cancel these communists immediately and say get out of my private life,’ zei duider/opniemaakster Eva Vlaardingerbroek voor GB News.

Complotpraktijk

Juriste Sietske Bergsma wijst erop dat Baarsma voormalige ‘complottheorieën’ over CO2 budgetten in snel tempo richting complotpraktijk koerst. ‘Vrijheid en comfort worden dus een commodity, handelswaar,’ zegt ze. Daar heeft ze misschien slechts gedeeltelijk gelijk. Immers: het comfort van een goed verwarmd huis, een fijne vliegvakantie, een goede maaltijd etc. is altijd al verbonden geweest met inkomen.

Men kan het nog breder trekken. Want voelt de miljonair de verkeersboete net zo als de bijstandsmoeder? Allebei overtreden de verkeersregels, maar de een lijdt daar meer onder dan de ander. En wie het geld heeft, kan een goede advocaat betalen in het geval van een (verdenking van) misdrijf.

Het alternatief is dat de overheid steeds meer stuurt en zich in de privésfeer van de burger mengt. De vrijheid van de vrije markt, voor zover daar ooit sprake van was, zou volledig in de knel komen met een verhandelbaar CO2-budget.

Zou, want Baarsma haastte zich een dag na haar optreden bij BNR te zeggen dat het slechts om een gedachte-experiment ging. Het televisieprogramma Op1 gaf haar ruim de gelegenheid om te reageren op alle commotie.

Ineens ligt het allemaal op tafel, het ‘complot’. Vrijheid en comfort worden dus een commodity, handelswaar. Reizen, vliegen, warmte, voeding. Geen geld? Dan verkoop je recht daarop. Feodaal systeem. pic.twitter.com/SiyERon0l1

— Sietske Bergsma (@SBergsma) August 2, 2022

Verhandelbaar

Bij Op1 verdedigde Baarsma zich meermaals met “maar het doel is…” Het doel heiligt de middelen, en het zou eigenlijk het beste zijn als “de EU, of nog beter de wereld” die middelen gezamenlijk inzet. Het doel is een noodlottige klimaatverandering afwenden, en daarvoor zullen we allemaal offers moeten brengen. Toch?

Niet helemaal. Want CO2-emissies zijn ook verhandelbaar. Dus als je er wat geld voor over hebt, en een ander moet de eindjes aan elkaar knopen vanwege de snel stijgende inflatie, dan is een en een twee.

‘Als je al een CO2 budget wil invoeren: dan iedereen gelijk. Onvervreemdbaar en onverkoopbaar,’ tikt theatermaker George van Houts op Twitter.’ De rijksten en de armsten allemaal dezelfde CO2 rechten. Sommige collectieve plichten moeten niet verhandelbaar zijn.’ Gelijke monniken, gelijke kappen. Maar de een is misschien toch ietsje gelijker dan een ander. Dat is niet nieuw, ook in het huidige systeem zijn privileges te koop.

Nivellering

Sander Schimmelpenninck ging op de internationale babbelbox ‘in gesprek’ met Kevin Kreuger, raadslid voor de Amsterdamse tak van JA21. ‘Als je nou gewoon je CO2 budget aan Sander verkoopt kan hij lekker doorvliegen en jij misschien alsnog brood en een pak melk kopen bij Lidl,’ schreef laatstgenoemde. De columnist zag er geen kwaad in, want ‘de folkloristische woede van De Gewone Man om deze gemene Parelkettingmevrouw ten spijt, is dit dus gewoon een pleidooi voor nivellering.’

Ah! Collectief een stukje armer bedoel je? Boodschappen duur. Energie duur. Alles duur. Maar als je nou gewoon je CO2 budget aan Sander verkoopt kan hij lekker doorvliegen en jij misschien alsnog brood en pak melk kopen bij Lidl. PS: vergeet je geen grapje te maken over m’n naam? https://t.co/F7MkOmNxtR

— Kevin Kreuger (@kreuger_kevin) August 2, 2022

Rijklinks

Filmmaker Eddy Terstall tweet ‘Nee, dan ook niet bijkopen. Samen uit, samen thuis.’ Hij sluit af met ‘De bevlogen gegoede burgerij en hun design-klassemaatschappijtje. Om te kotsen.’ In een ander bericht schrijft hij: ‘Totaal moreel gecorrumpeerd. Ik kan daar niets anders van maken. We hebben totaal ander soort bestuurders nodig.’

Bestuurders zonder ‘conflict of interest’ bijvoorbeeld.

Schrijver Pieter Waterdrinker schaarde de ideeën (of fantasieën?) van Baarsma onder de categorie ‘stuitende arrogantie van rijklinks.’ Die laatste term is uiteraard een reactie op het ‘wellnessrechts’ zoals gemunt door van Roxane van Iperen. Hij meende dat die mentaliteit, ‘waarbij de armen “wat centjes” krijgen van de vliegende, in dure huizen wonende parelkettingen’ Nederland in snel tempo zal opbreken.

Ik ben net in Amsterdam, maar deze stuitende arrogantie van rijklinks, waarbij de armen "wat centjes" krijgen van de vliegende, in dure huizen wonende parelkettingen, gaat dit land rap opbreken. https://t.co/wtc5NwR4Q3

— Pieter Waterdrinker (@WaterdrinkerP) August 2, 2022

Heel sympathiek

Tsja, goed, dat kan dan wel zo zijn allemaal, “maar wat is dan de oplossing?” verweerde de topvrouw van de Rabobank aan tafel zich bij Op1. Ze leek de bezwaren niet te begrijpen. “Heel veel dingen gaan heel veel duurder worden, hoe gaan we dat dan betaalbaar maken voor mensen met een smalle portemonnee? Is het dan niet heel sympathiek om degenen die het meest vervuilen, dat zij dan wat geld geven aan mensen die zuiniger leven en daar nog iets aan kunnen verdienen?”

Ja, het “gedachte-experiment” is met een beetje verbeeldingskracht te zien als een rechtvaardige en sympathieke nivellering. Met een klein beetje fantasie ziet men Barbara Baarsma als een moderne Marie-Antionette “mensen die zuiniger leven of in een kleiner huis wonen” wat losgeld toewerpen. ‘Let them eat cake!’

Het bericht Barbara Baarsma zet kwaad bloed: “Stuitende arrogantie van rijklinks gaat dit land rap opbreken” verscheen eerst op Café Weltschmerz.

De jonge politicus die eind 2021 uit de lokale SGP werd gezet en later met een eigen partij de verkiezingen won in Oldebroek, mocht aan tafel in het NPO-programma Op1. De media weten de man uit Oldebroek te vinden sinds hij drie jaar geleden als 18-jarige het jongste raadslid van Nederland werd. Bovendien kwam hij de afgelopen jaren regelmatig in de media met optredens voor BNR Radio en Radio1 en interviews voor dagbladen. In 2020 had hij een grote rol in de VPRO Tegenlicht uitzending ‘Lekker Conservatief‘. De Nooijer zet zichzelf neer als een zelfbewuste gereformeerde christen die er niet voor terugdeinst impopulaire en zeer conservatieve standpunten in te nemen. In sommige programma’s krijgt hij daar alle ruimte voor, andere formats doen hun best om het beeld dat kijkers en luisteraars van hem krijgen zelf nadrukkelijk te kaderen.

‘We weten wat jij denkt’

De Nooijer was het niet eens met de benadering die BNN-VARA koos afgelopen vrijdag. In plaats  van een open vraag te stellen naar de opvattingen over (werkende) vrouwen, zei de presentator van dienst: “We weten hoe de SGP over vrouwen denkt.” Hij ging niet in op de wedervraag van De Nooijer. Een introductie is belangrijk, je krijgt immers maar een kans op een goede eerste indruk is. Het gemeenteraadslid had volgens hemzelf aan de redactie aangegeven dat keuzevrijheid voor vrouwen voor hem van het grootste belang is. Hij stond er dan ook van te kijken toen hij werd aangekondigd als degene die vindt “dat kinderen prima thuis voor de kinderen kunnen zorgen.” Zijn blik spreekt boekdelen, en hij heeft zijn Twitterprofiel dan ook meteen aangepast met een screenshot van die uitdrukking. Hieronder de twee besproken fragmenten.

BNN-VARA presentator: 'We weten hoe de SGP over vrouwen denkt.'

Ik: 'Nou, hoe dan?'

Geen reactie … #Op1 pic.twitter.com/IfMDYPRxsk

— Tom de Nooijer (@tdenooijer) July 16, 2022

Ik tegen #Op1-redactie: 'ik vind keuzevrijheid voor vrouwen het belangrijkste. Dus geen dwang.'

De aankondiging: 😂 pic.twitter.com/G2ryRWhl6d

— Tom de Nooijer (@tdenooijer) July 16, 2022

Achterlijke cultuur

Het ging natuurlijk wel ergens over. BNR-journaliste Sophie van Leeuwen vond dat “wij soms een achterlijke cultuur hebben,” omdat “de staat zorgt voor het kind, een opvoeding, gezond eten. Daar heb je geen omkijken naar.” De Nooijer meende echter dat het “niet oké is dat de staat onze kinderen moet opvoeden.” In zijn twitterbericht schreef hij: ‘Als de staat onze kinderen gaat opvoeden, waardoor ouders er ‘geen omkijken meer naar hebben’, is dat wat mij betreft een achterlijke cultuur.’ Hij zei verder: “Ik denk dat het ook heel eervol kan zijn, of het nu de moeder of de vader is, om je eigen kinderen op te voeden.” Hieronder het besproken fragment. De gehele uitzending van vrijdag 15 juli is hier terug te vinden. Oordeel zelf.

Als de staat onze kinderen gaat opvoeden, waardoor ouders er ‘geen omkijken meer naar hebben’, is dat wat mij betreft een achterlijke cultuur.

In een gezonde samenleving voeden ouders zélf hun kinderen op. #Op1pic.twitter.com/FAVxe7V57R

— Tom de Nooijer (@tdenooijer) July 15, 2022

Het bericht Framing van de NPO? “We weten hoe de SGP over vrouwen denkt.” verscheen eerst op Café Weltschmerz.

Veel kijkers konden maar moeilijk verkroppen hoe Moussaid en Logtenberg omgingen met de gast. Het leek alsof het oordeel over de boerenacties al vaststond nog voor ze Cromwijk gesproken hadden. Eerstgenoemde gaf al snel in het gesprek aan dat de boeren de sympathie van de samenleving verliezen door hun manier van actievoeren. Ze verwees daarbij niet naar een bepaalde peiling of onderzoek, maar presenteerde het als gegeven, vonden sommige kijkers. Terwijl een peiling van het AD volgens de boer juist aangaf dat de boeren wel de steun krijgen van het overgrote deel van de samenleving.

Cromwijk werd bovendien vaak onderbroken en zijn bewijsvoering werd in twijfel getrokken. Wanneer de boer bijvoorbeeld begint over vermeende ondeugdelijke modellen voor stikstofberekening, zegt anchorman Logtenberg beslist: “Dat is echt niet waar wat u zegt. Er is geen enkele twijfel over die modellen.”

Op het moment dat Cromwijk de mogelijke doofpot binnen de stikstof-adviesgroep van D66 ter sprake brengt, gaat dezelfde man het onderwerp uit de weg: “Dat gaan we uitzoeken. Want dit gaat echt te ver voor deze tafel voor vanavond.”

Hieronder een paar reacties van Twitter:

@op1 Werkelijk stuitend hoe jullie omgaan met Koos Cromwijk. Als Koos @mariannezw en @hanlindeboom1 naar voren probeert te brengen als kritiek op de gang van zaken kapt deze Hugo Logtenberg hem totaal onnodig onbeschoft af. Dit kan niet. @lientje1967 @OmbudsmanNPO

— Peter Wever 🏌️‍♀️🍺 💯☢️🥩 (@peterjwever) June 27, 2022

Echte agenda is dat Rutte ten koste van boeren daar huizen wil neerzetten!
Jullie als media wederom ordinair staats propaganda ipv onderzoek doen🤮https://t.co/DVAS4O6MbH

— XGCrypto (@GCrypnft) June 28, 2022

https://twitter.com/goandgrabit/status/1541529174988439552

https://twitter.com/goandgrabit/status/1541624063315132425

https://twitter.com/PSMDEurope/status/1541524223671287808

@op1 Werkelijk stuitend hoe jullie omgaan met Koos Cromwijk. Als Koos @mariannezw en @hanlindeboom1 naar voren probeert te brengen als kritiek op de gang van zaken kapt deze Hugo Logtenberg hem totaal onnodig onbeschoft af. Dit kan niet. @lientje1967 @OmbudsmanNPO

— Peter Wever 🏌️‍♀️🍺 💯☢️🥩 (@peterjwever) June 27, 2022

Hieronder een klein fragment van de uitzending waar zoveel om te doen is.

Alweer staan er boeren voor het huis van minister Van der Wal. Boer Koos Cromwijk doet in #Op1 een oproep aan zijn collega’s: “Voor mijn part blokkeer je alle snelwegen in Nederland, maar zoek ze niet thuis op.” pic.twitter.com/pRRh0zQ2LI

— Café Kockelmann (@CafeKockelmann) June 27, 2022

Het bericht Furieuze reacties na uitzending Op1: ‘Werkelijk stuitend hoe jullie omgaan met Koos Cromwijk’ verscheen eerst op Café Weltschmerz.

De presentator leidt het gesprek nog optimistisch in: “Het leek wel aardig toch? De anderhalve meter gaat eraf, we hoeven niet meer te blijven zitten…”

Brouwer ziet het anders, refererend aan de maximale bezoekerscapaciteit van 75 % die hem ten deel valt: “Dit is de grootste dode mus van het jaar. Het lijkt leuk en veel, maar het kabinet weet dat je op 75% capaciteit onmogelijk een goed evenement kunt organiseren.”

Evenementen kunnen doorgaan, maar alleen op 75% capaciteit. MOJO-baas Ruben Brouwer zat vandaag nog met Hugo de Jonge om tafel. “Het was een bizar gesprek, ons werd gevraagd om geen dance events meer te organiseren en eigenlijk werd verzocht het dansen te verbieden.” #Op1 pic.twitter.com/uk9ZCLfTte

— Café Kockelmann (@CafeKockelmann) September 13, 2021

De Telegraaf meldt de reactie van Hugo de Jonge zelf op de uitlatingen van Ruben Brouwer: “Ik heb helemaal niets tegen dansen. Natuurlijk niet, we willen zoveel mogelijk weer mogelijk maken. Maar we weten ook dat niet alles kan.” Een weinigzeggende reactie wellicht, maar “De Jonge wil verder niet ingaan op die opmerkingen, of de inhoud van het gesprek tussen MOJO en het ministerie,” staat er in de krant.

Het leidt tot frustraties bij Jolanda Jansen. In het NRC zegt de  woordvoerder van de Alliantie van Evenementenbouwers en directeur van Ahoy in Rotterdam: “Wij voelen ons geschoffeerd door het kabinet. Wij hebben ons steeds constructief en optimistisch opgesteld, nu wordt toch zonder argumentatie de capaciteit op 75 procent gemaximeerd, terwijl eerder is gecommuniceerd dat we op 20 september weer volledig open zouden kunnen met coronabewijzen, als de zorg niet overbelast zou raken.”

In hetzelfde NRC zegt Jansen: “Het draagvlak voor beperkende coronamaatregelen is niet alleen weg in de sector, maar in de hele samenleving. Zie de tienduizenden mensen op straat voor Unmute Us afgelopen weekend. Maar je merkt het ook aan de illegale feestjes overal. Het kabinet leeft met de Tweede Kamer in een parallelle wereld.”

Hoe ziet de parallelle wereld van de Tweede Kamer eruit? Houden mondkapjes daar de aerosolen wel tegen? Zijn gevaccineerden daar niet meer besmettelijk? Zijn formule 1-fans politiek onschendbaar?

Richard Theuws probeert er in een reactie op de Op1 post op Twitter ook vat op te krijgen: “Is dat een coronamaatregel, of vloeit het voort uit @ferdgrapperhaus z’n war on festivals?”

Het kabinet meldt nu dat het geld uittrekt voor organisatoren die in financiële problemen komen door de maatregelen, maar dat is ‘Een doekje voor het bloeden”, aldus Brouwer. Op radiozender KINK zegt hij vervolgens. “Het is een beetje afkopen van schuldgevoel. Het begint met de vraag: hoezo die 75 procent? En daar komen ze niet uit, dus daarom maar wat geld. Het is too little, too late.’

De culturele sector verkeert in zwaar weer. Moreel gezien moeten instanties en organisatoren instemmen met de discriminerende coronapas voor hun publiek om het hoofd boven water te houden. Maar zelfs dan is de financiële armslag beperkt na ruim een jaar van gesloten zalen en beperkte mogelijkheden om met alternatieven te werken. Met een capaciteit van 75 procent zullen veel activiteiten niet rendabel zijn, menen mensen uit de branche.

Het bericht MOJO-baas: “ons werd verzocht het dansen te verbieden” verscheen eerst op Café Weltschmerz.