Door: Hubert Neys
Als ik luister naar mensen die de huidige crisis analyseren en die zien dat we geregeerd worden door psychopaten, hoor ik vaak: “Gelukkig zijn de meeste mensen van goede wil.” Of: “Wij, de 99%, zijn de goeden.” Ik vind dat dit een verkeerd beeld schetst.
Het verkeerde zelfbeeld
Het beroemde gehoorzaamheidsexperiment van psycholoog Stanley Milgram liet zien dat mensen veel sneller dan verwacht anderen schade toebrengen als een autoriteit dat vraagt. En het interesante: niemand had dat van te voren verwacht. Bijna iedereen denkt van zichzelf beter te zijn dan de uitkomst liet zien.
We zien niet hoe verspreid de ellende onder ons is. Het is niet zo dat je ofwel psychopaat bent of niet. En daarmee slecht of goed. Het is een glijdende schaal. Ik ben ook een beetje psychopaat. Mijn hart sluit zich ook voor de meeste ellende in de wereld. We zijn allemaal in zekere mate ‘afgesloten’.
Het woord ‘pedofiel’ valt in dit verband ook vaak. Maar ook hier is het niet zo dat je ofwel pedofiel bent, ofwel oké. Allereerst zijn er pedofielen in maten en soorten. Er zijn sadistische maar ook lieve pedofielen. 2.000 jaar geleden, bij de oude Grieken, was pedofilie zelfs normaal. Net als slavernij overigens. En ook bij slavernij heb je mensen die goed zijn voor hun slaven en zij die ze als oud vuil behandelen.
Pedofilienetwerken en ‘Sound of Freedom’
Recent zag ik de film Sound Of Freedom. Indrukwekkend, maar zonder enige uitleg over waar het kwaad vandaan komt. Waarom worden mensen pedofiel? Waarom produceert onze cultuur zoveel seksueel gefrustreerde mensen?
In de VS en Duitsland werden grote pedofielennetwerken ontdekt. Tienduizenden betrokkenen. Maar daar bleef het bij. Hoe kan het dat zoiets groots telkens weer in de doofpot verdwijnt? Oud-voorzitter van de VN , Calin Georgescu, zegt dat er 8 miljoen kinderen per jaar vermist worden. Wie doet dat allemaal?
Normaal of abnormaal?
Denk ook aan hoe ‘normaal’ verkrachting van vrouwen van de vijand is in oorlogen, uitgevoerd door de zogenaamd ‘goede’ soldaten.
Veel mensen kijken porno, een ‘normale’ miljardenindustrie, maar kunnen nog geen vrouw tolereren die zoiets natuurlijks en moois als borstvoeding geven, in het openbaar doet.
Die ‘goede’ mensen consumeren ook overmatig, kijken geweldsfilms, leven in een innerlijke verdeeldheid.
Zelfdoding, een miljoen per jaar, en twintig miljoen pogingen: zouden die ‘normale’ cijfers bestaan in een wereld vol ‘goede mensen’?
Macht en misbruik
“De meeste mensen zijn niet hongerig naar macht,” zegt men. Ik denk van wel. De meeste mensen kunnen niet met macht omgaan.
Denk aan kleine bureaucraten, aan corruptie, aan leraren die leerlingen vernederen, aan debatten waar het gaat om het ‘winnen’ in plaats van écht te debatteren. Aan generaals die soldaten vernederen en zelfs opofferen, aan wetenschappers die cijfers manipuleren voor subsidie en status. Aan bedrijven die arme landen uitbuiten, en aan agenten die demonstranten mishandelen. Macht biedt velen de kans om hun frustratie te botvieren – omdat ze zich vroeger niet gezien en geliefd voelden.
Alledaags machtsmisbruik
Zelfs subtiele trucs zoals prijzen op €0,99 zijn vormen van psychologische manipulatie. Of doping in de sport, of spam en virussen op internet. Vaak veroorzaakt door mensen die in het dagelijks leven ‘vriendelijk’ lijken.
Zelf heb ik meegedaan aan winkeldiefstal. Mijn huis werd twee keer beroofd, één keer door een buurjongen. ‘Aardige mensen’, tot je ze beter leert kennen.
We kunnen het ook hebben over dronkenschap, over het slaan van vrouw en kinderen, over incest, voetbalrelletjes, bendes die elkaar bestrijden, pesten op school en sociale media, phishing en andere internet oplichting.
En wat te denken van die ‘goede vrienden’ en familieleden die je laten vallen zodra je anders gaat denken, zodra je ‘complottheorieën’ verspreid.
Zijn we allemaal slecht?
Filosoof Peter Singer stelde dat wie geld uitgeeft aan luxe in plaats van aan levensreddende hulp, moreel faalt.
Uit eten in een chique restaurant, dat dure parfum, die dure nieuwe auto terwijl de oude nog prima reed, die vliegvakantie naar Bali… Hoeveel levens had je met dat geld niet kunnen redden?
Maar mensen zijn geen rationele wezens maar gevoelswezens. En we zijn vooral sociale en emotioneel beschadigde wezens die eerst zelf willen voelen dat we ‘genoeg’ hebben, voor we aan anderen denken. Het gedrag komt voort uit een verlangen naar erkenning, vrijheid, aandacht, liefde. Ja, we zijn moreel onvolwassen, maar dat maakt ons niet automatisch slecht. Zowel ‘de meeste mensen zijn goed’ als ‘de meeste mensen zijn slecht’ schetsen een eenzijdig beeld dat niet klopt.
Geen zwart-wit
We hebben redenen om te zijn zoals we zijn. Gebrek aan liefde, slechte binding met ouders, pesten, trauma’s. Veel mensen doen dingen waar ze niet achter staan, maar doen ze toch – uit druk of onmacht. Zo zijn ze alsnog onderdeel van het probleem.
We hebben allemaal tekort aan liefde gehad. Vooral de psychopaten. Elk ‘slecht’ gedrag heeft een achtergrond. Als jij of ik als kind geslagen en misbruikt waren, hadden we misschien ook zulke daden gesteld. Ons geweten is onvolgroeid. Iedereen zit ergens tussen zwart en wit, tussen ‘heilige’ en ‘psychopaat’.
Wie de wereld zwart-wit bekijkt, denkt dat alles oplosbaar is met straffen of ‘ze wegstemmen’. Maar het kwaad keert terug zolang we het niet in onszelf herkennen. De vijand, dat zijn we zelf.
Door te zeggen: ‘de meeste mensen zijn slecht’ of ‘de meeste mensen zijn goed’,
laat je de waan bestaan dat het zwart-wit is en daarmee ontneem je mensen de mogelijkheid om de juiste oplossing te vinden.
De enige oplossing
Psychopathie blijkt ongeneesbaar. Bij mensen die in therapie gaan zien we dat verandering eindeloos moeilijk is. Een jeugdtrauma kan je hele leven blijven spelen. De oplossing is preventie, voorkomen van de ellende. Hoe? Door weer sterke, gezonde, natuurlijke mensen te worden die vrij zijn hun natuurlijke instincten te volgen en daarmee hun kinderen de zorg en de liefde te geven die ze nodig hebben.
Over hoe dat moet, natuurlijker leven, schreef ik een boek: Het Natuurlijke En Het Onnatuurlijke’ – Huub Neys.
Laatste editie (2024): ‘The Natural and the Unnatural’ – Hubert Neys.